20 Nisan 2014 - 8:23

Çarkıfelek Bitkisi

carkifelek Bitkisi  Çarkıfelek Bitkisi
çarkıfelek bitkisi

Sarmaşık | 6-12 metre  | 6-10 Aylar | Ca,Ho,Na | Yaprak,Otu,Çiçek ve Meyvesi

Çarkıfelek otu, Passiflora, Passiflora incarnata L.
Çarkıfelek çiçeği
Fırıldak otu
Saat çiçeği
Et renkli Çarkıfelek otu
Şifalı Çarkıfelek otu

Familyası: Çarkıfelekgillerden, Passionsblumen, Passifloraceae

Drugları:

Çarkıfelek otu; Passiflorae herba
Çarkıfelek otunun genellikler yaprak ve çiçekleri, nadiren de meyveleri ve de çok nadiren sapları çay, tentür ve natürel ilaç yapımında kullanılır.

Giriş:

Çarkıfelek otu Çarkıfelekgilerden olup bu gruba takriben 400 bitki dahildir ve bunlardan sadece Şifalı Çarkıfelek otunun (Passiflora incarnata) çay, tentür ve natürel ilaçları yapılır. Meyveli Çarkıfelek otunun (Passiflora edulis) ise sadece meyvelerini yemek için yetiştirilir. Mor Çarkıfelek otu (Passiflora caerulea) ise genellikle süs bitkisi olarak yetiştirilir, çünkü ılıman ve soğuk iklime daha çok uyum sağlar. Latince Passio; acı çekme, İncarnata; et rengi, Caerulea; mavi ve Edulis; yenilebilir anlamlarına gelir. Türkçe de Çarkıfelek denmesinin nedeni ise bitkinin taç yapraklarının çarkın görünümünü andırmasıdır. Çarkıfelek otu Kızılderililer tarafından uyku rahatsızlıklarına karşı kullanılmıştır. Günümüöacde yapılan araştırmalarla bu etkisi belgelenmiştir. Vatanı Orta ve Güney Amerika olan Şifalı Çarkıfelek otu günümüzde tropik ve subtropik bölgelerde oldukça çok yetiştirilmektedir. Bunun haricinde Doğu Hindistan da başka türleri de yetişmektedir.

Botanik:

Çarkıfelek otu 6-12 metre boyunda, çok yıllık, meyveli bir sarmaşık olup yer yer çatallaşır ve çevresindeki ağaç veya duvara sarılarak yükselir. Bu türün yaprakları genellikle üç loplu, loplar oldukça derin, kenarları hafif dişli, yeşil renkli, değişken sıra ile gövdeye dizili, her lopun ortasında derin damarlar, ondan yanlara yayılan yan damarları vardır. Yaprakları 7-15 cm eninde, 6-12 cm uzunluğunda, saplı ve üst yüzeyi hafif tüylüdür. Yaprak saplarının dibinden çıkan 10-20 cm uzunluğundaki helizonları (spiral şeklinde) ile çevresindeki ağaçlara, çalı, çit, duvar, ev v.b nesneye sarılarak tırmanır. Çiçekleri çark şeklinde 4-8 cm çapında leylaki, lavanta, eflatun, mor veya et renkli, olabilir ve bu taç yapraklar diğer bitkilerden farklı olarak iplik şeklinde, başlangıç kısmı beyaz, büyük bir kısmı ise leylakidir. Taç yaprakların takriben 72 adet olduğu tespit edilmiştir. Göbekte beşli bir döllenme tozluğu ve onun üzerinde üstü grimsi renkli iğneleri vardır. Kupa yaprakları dil şeklinde olup üst kısmı leylaki krem renkli 5 alt 5 üst olmak üzere toplam 10 adettir. Şayet iklim uygun olursa meyvesi de olur ve bu meyveleri yenir, fakat ilaç yapılmaz.

Yetiştirilmesi:

Almanya da kışın sera veya çiçek evlerine alınmakta, yazın bahçelere konulmaktadır. Akdeniz ülkelerinde de problemsiz dışarıda da yetiştirilmektedir. Türkiye nin Akdeniz ve Ege bölgelerinde kışın dışarıda kalabilirse de her şeye rağmen içeri almakta fayda vardır. Çarkıfelek balkon, bahçe, ve tarlalar ekilir veya evleri süslemek için süs bit-kisi olarak yetiştirilir.

Hasat zamanı:

Mayıs tan Ekim e kadar yaprak, sürgün ve çiçekleri toplanır, kurutularak kaldırılır. Şayet tentürü yapılacak ise taze olarak işlenir. Meyveleri yenir veya kompostosu yapılır. Maalesef şifalı bitkiler toplama, kurutma, paketleme ve depolama işlemleri sırasında çok yanlışlar yapılmaktadır. Bitkinin şifalı kısmı yaprak veya çiçekleri ise asla Güneş altında kurutulmaz ve mutlaka gölgede kurutulmalıdır. Ayrıca örneğin bitki 5 günde kurudu ise, 2 gün daha kurumada bırakmak mahzurludur, çünkü birleşimindeki eterik yağları kaybettiğinden kalitesi düşer. Sadece bitki kökleri Güneş te kurutulur ve kurur kurumaz hemen paketlenip depolanması gerekir. Şifalı bitkilerin Aktarlar da açıkta satılöacması kalitesini kısa sürede düşürür ve etkisini oldukca azaltır.

Birleşimi:

Çarkıfelek otunun (yaprak, çiçek ve sürgünleri) bileşimindeki maddeleri önemine göre şöyle sıralayabiliriz;
a) Flavonit türevleri %0,4-3 arasında olup bitkinin yetiştiği toprak, iklim ve yere göre bu oran değişebilir. En önemlileri; İzoviteksin-2??-O-glikosit, Schaftosid, İzoorientiin-2??-O-glikosit, Vicenin-2 ve ayrıca az miktarda İzoviteksin, İzoorientin, Apigenin, Luteolin, Orientin, Quercetin, Rutin, Kampferol ve Surertisin içerir. (Marburg Philipps Üniversitesi ZP.2.95.90)
b) Eterik yağ türevleri; Limonen, Pinen ve Cumen
c) Sabit yağlar; Oleik asit, Linol asit, Linolen asit ve Palmitin asit
d) Ayrıca Polisakkaritler, şeker, vitaminler ve mineraller
I) Eski araştırmalarda alkaloit türevleri içerdiği iddia edilmiştir fakat İsviçre nin Zürih kentindeki Department Pharmazie isimli farmakoloji firmasının 30 yılı aşkın süreyle Çarkıfelek otu üzerine yaptığı araştır-malarda Alkaloit türevlerinden; Harman, Harmil, HArmolve Harmolin içermediği tespit edilmiştir. (Koch ve Steinegger 1980)
II) Bileşiminde Saponin olduğu yolundaki iddialarında doğru olmadığı aslında Saponin denen maddenin İzovitexin-2??-0-glikosit olduğu anlaşılmıştır.
III) Bileşiminde yüksek oranda Maltol olduğu görüşünün de doğru olmadığı ve henüz bilinmeyen bir eterik yağ türevinin bitkinin kaynar su ile haşlanması sonucu Maltola dönüştüğü ve bunun ancak %0,005 oranında olduğu tespit edilmiştir.

Araştırmalar:

İlk klinik araştırma Lindsay ve Phares tarafından 1875 te yapılmış ve onu J.W.Covert, Prindle, Buchanan, W.S.Gibson (1892) G.W.Wınterburn (1886), LECLERC ve ANSHUTZ (1912) sonra da diğerleri takip etmiştir.
1) Bayer ve ekibi 1991 de uykuya dalamama, uyuyamama gibi uyku rahatsızlıkları olan 1377 hasta üzerinde Alıç yaprak ve çiçeği ile Çarkıfelek otu ekstresinden elde edilen hap ve damlalarla tedavi denemesi yapılmıştır. Bu tedavi denemesinde hastalardan %60-70 inin iyileştiği tespit edilmiştir. (TP.183)
2) W.Becker ve ekibi 1986 da dalamama ve uyuyamama gibi uyku rahatsızlıkları olan 22 hasta üzerinde tedavi denemeleri yapmışlar ve hastaların iyileştiği görülmüştür. (ZP:5.94.264)
3) Speroni ve Minghetti 1968 de fareler üzerinde Çarkıfelek otu ekstresi ile yaptıkları tedavi denemesinde farelerin uyku süresinin uzadığını tespit etmişlerdir. (R.P.90)

Tesir şekli:

Teskin edici, uyku verici, korkuları yok edici, krampları çözücü, tansiyon düşürücü, kalp ve sinir sistemini kuvvetlendiricidir.

Kullanılması:
a) Araştırmalara göre Çarkıfelek otu veya ekstresi başta uykuya dalamama ve uyuyamama gibi uyku rahatsızlıklarına karşı kullanılır.
b) Komisyon E nin 223 nolu 30/11/1985 tarihli ve 50 nolu 13/03/1990 tarihli monografi bildirilerine göre Çarkıfelek otu başta sinirsel iç huzursuzluğa karşı kullanılır.
c) Homeopati de Çarkıfelek tentürü başta uyuyamama, kramplar, boğ-maca, astım, sara, nevralji, iç huzursuzluk ve siyatik e karşı kullanılır. Kronik alkoliklere ve morfin kullanan bağımlıları iyileştirdiği iddia edilmektedir.
d) Halk arasında; uyuyamama, sinirlilik, depresyon, iç huzursuzluk, nevralji, histeri, korku, sinirsel mide ve bağırsak rahatsızlıkları, hafif kalp rahatsızlıkları, yüksek tansiyon ve astıma karşı kullanılır.

Çayı:

Kurutulmuş veya taze Çarkıfelek otundan 3-5 gr demliğe konur ve üzerine 300-500 ml kaynar su ilave edilir. 5-10 dakika demlenmeye bıraktıktan sonra süzülerek içilir.

Çay Harmanları;

Uyku çayı (erkekler için);
>30 gr Oğul otu
>30 gr Çarkıfelek otu
>20 gr Kedi otu kökü
>20 gr Lavanta çiçeği

Uyku çayı (kadınlar için);
>30 gr Şerbetçi kozalağı
>30 gr Çarkıfelek otu
>20 gr Kedi otu kökü
>20 gr Lavanta çiçeği

Uyku çayı
>30 gr Çarkıfelek otu
>30 gr Oğul otu
>20 gr Nane yaprağı
>20 gr Kedi otu kökü

Sinirsel kalp çayı
>30 gr Alıççiçeği ve yaprağı
>30 gr Oğul otu
>20 gr Çarkıfelek otu
>20 gr Lavanta çiçeği

Depresyon çayı;
>30 gr Kılıç otu
>30 gr Oğul otu
>20 gr Lavanta çiçeği
>20 gr Çarkıfelek otu

Sinirsel mide ve bağırsak çayı;
>30 gr Kaz otu
>30 gr Çarkıfelek otu
>20 gr Kimyon tohumu
>20 gr Oğul otu

Teskin edici çay;
(sinirsel heyecanlanma ve depresyona karşı)
>40 gr Kılıç otu
>20 gr Oğul otu
>20 gr Çarkıfelek otu
>10 gr Lavanta çiçeği
>10 gr Turunç çiçeği

Kalp anjisine karşı çay;
>30 gr Alıç çiçeği ve yaprağı
>20 gr Çarkıfelek otu
>20 gr Oğul otu
>20 gr Kılıç otu
>10 gr Arnika çiçeği

Sinir ve uyku çayı; (uyuyamama ve sinirsel kalp rah.)
>40 gr Alıç yaprak ve çiçeği
>30 gr Çarkıfelek otu
>10 gr Oğul otu yaprağı
>10 gr Turunç çiçeği
>10 gr Lavanta çiçeği

Homeopati de:

Çarkıfeleğin yaprak, çiçek ve taze sürgünlerinden 20 gr ince kıyılarak bir şişeye konur ve üzerine %70 lik 80 ml alkol ilave edilir. Güneş ışınlarından uzakta muhafaza edilir ve arada bir çalkalanır.
Takriben 4-6 hafta sonra nesne süzülerek Homeopati de < > ismi ile anılan tentür elde edilir. Bu tentürden günde 3-4 defa 10-15 damla 4-6 hafta süreyle alınır.

Hastalığın belirtileri (semptom):
1) Uykuya dalamama ve uyuyamama gibi uyku rahatsızlıkları
2) Uyuy7amayan bebekler ve huzursuz çocuklar
3) Çocuklarda büyük iç huzursuzluk ve yetişkinlerde alkol ve uyuşturucu alışkanlığı varsa
4) Sinirsel zafiyet, nevralji, kalp anjisi (nefes darlığı ve göğüs sıkışması ile ortaya çıkan nöbet hali) ve siyatik varsa
5) Kramplar; şayet sara nöbeti geçiriyorsa kullanılır.

Ekstresi:

Kurutulmuş 14 gr Çarkıfelek otu (yaprak, çiçek ve sürgünleri) 5 litre %40 Metanol (Metil Alkol) ve %60 damıtılmış sudan oluşan karı-şımın içine konur ve ekstraksiyonu yapılır. Bu ekstraksiyon sonucu elde edilen ekstre aynı tentürü gibi kullanılır.

Yan tesirleri: Bilinen bir yan tesiri yoktur.

Filed in: Şifalı Bitkiler

Henüz yorum yazılmadı

Soru sor

%d blogcu bunu beğendi: